• Делай тело
  • Вкус жизни
  • Отношения
  • Стиль
  • Карьера
  • Вдохновение
  • Еда
  • Звезды
  • Анонсы
  • Архив новостей
    ПНВТСРЧТПТСБВС
Подпишитесь на нашу ежедневную рассылку с новыми материалами

Вкус жизни


/

Паводле апошняга перапісу насельніцтва, на рускай мове ў сваiм паўсядзённым жыцці гаворыць больш за 70% насельніцтва нашай краіны. Беларускую ж у якасці размоўнай выкарыстоўваюць толькі 23% апытаных.

На тыдні стэрэатыпаў мы паразмаўлялi з выкладчыкам выяўленчага мастацтва Надзеяй Леановіч, якая размаўляе па-беларуску не толькі дома, але і на працы.

– Ці памятаеш ты, калі пачала размаўляць па-беларуску?

– Застаўся ўспамін, што першыя словы, якія я вывучыла па-беларуску ў далёкiм дзяцiнстве, былі "лялька" і "цацка". Нават памятаю, як на кухні нашай кватэры тата паўтараў іх мне i тлумачыў сэнс. А з дзіцячых кніг памятаю беларускамоўны буквар "Каласок" ды кніжку "З рога ўсяго многа".

– Цi значыць гэта, што i ў імкненні размаўляць на роднай мове бацькі цябе падтрымалі з самага пачатку?

– Так. Мае бацькi добра ставяцца да беларускай мовы, але самi на жаль дрэнна ёй валодаюць. Часам чытаюць адпаведныя кнігі ды артыкулы, але размаўляюць могуць з вялікімі цяжкасцямі. Яшчэ мне падабаецца разам з бацькамі хадзiць ў Купалаўскі тэатр – там часта можна пачуць родную мову.

– Тваё навучанне праходзіла на беларускай? Дзе ты вучылася?

– Я скончыла гімназію-каледж мастацтваў з беларускай мовай навучання (якую большасць ведае, як 26-ю школу) i дзякаваць за яшчэ большую любоў да мовы і імкненне размаўляць на ёй я павiнна маёй выкладчыцы малявання – Ірыне Віктараўне Фокінай. Ну і, зразумела, маім бацькам, якія ўсе пачатковыя класы вазілі мяне ў цэнтр горада на заняткі.

Школа гэта маленькая, таму ў нас нават не было паралельнага класу. Выпадкова ў яе не траплялі, у першы клас быў сапраўдны (на мой тагачасны погляд малога батаніка) іспыт. Толькі адна дзяўчынка ў нашым класе была з сям’і, у якой бацькі заўжды размаўлялі па-беларуску.

Усе прадметы нам выкладаліся на беларускай мове. I калі аднойчы я пайшла на алімпіяду па матэматыцы ў нашым раёне, то была вельмі збянтэжана заданнямі з такiмi невядомымі словамі, як "частное" i "тождество". Калі мне прыйшлося запытацца, што гэта такое, настаўнікі палiчылі, што я трапіла на алімпіяду выпадкова. Наогул за столькі год я звыклася з тым, што ўсе здзіўляюцца, як матэматыку, біялогію і фізіку можна вывучаць на беларускай мове.

Яшчэ са школьных гадоў я памятаю, як у дзённіку замест "мая" пiсала "травень". Адна з настаўнiц гэта заўжды выпраўляла, а я лiчыла, што "май" – гэта русізм.

У дзявятым классе мяне даслалі на алімпіяду па беларускай мове, дзе я заняла першае месца ў раёне. Але мне вельмі не падабалася падрыхтоўка, бо ўсё было накіравана на тое, каб падтрымаць імідж гімназіі любымі сродкамі, а не на тое, каб я атрымала асалоду ад спаборніцтва. Таму ў наступныя гады я адмаўлялася ўдзельнічаць. Адным з самых складаных заданняў на алімпіядзе быў пераклад фразеалагізмаў з рускай на беларускую. Менавiта дзякуючы гэтаму ў мяне пасля з’явіўся цудоўны слоўнік Івана Лепешава, які я дагэтуль з задавальненнем чытаю, каб запомніць сякі-такі выраз.

– Якую музыку ты слухаеш?

– Неяк сяброўка дала мне дыск "Крамбамбулі". Менавіта пасля гэтага ў мяне з’явіўся інтарэс да гуртоў, якія выконваюць песні па-беларуску. У старэйшых класах я часта па дарозе дадому заходзіла ў краму з дыскамі. Так у мяне з’яўляліся дыскі "NRM", "Крамы", "Палацу". А наш класны кіраўнік аднойчы прапанавала мне схадзіць на канцэрт музычнага гурта "Стары Ольса". Там упершыню я танчыла сярэднявечныя беларускія танцы ды набыла патрыятычную бел-чырвона-белую фенечку.

– Хто твой любімы пісьменнік?

– Маiм любімым аўтарам, канешне, заўсёды быў Уладзiмiр Караткевіч. Бо я нікога больш і не ведала, хто б так цудоўна пісаў у маім улюбёным жанры – дэтэктыў. А раней у кніжных крамах я набывала танныя творы беларускіх аўтараў (чамусьці кнігі нашых выдавецтваў мелі смешныя кошты). Зараз на беларускай мове выдаецца больш твораў (ды і з’явіліся вядомыя кінастужкі з беларускай агучкай) – проста трэба ведаць крамы, дзе яны прадаюцца. З сучаснага мне спадабаўся "Шалом" Артура Клінава. Гэты раман чытаўся лёгка і з задавальненнем яшчэ і таму, што ў iм распавядаецца пра мастакоў.

Сярод набытых мной да гэтага часу ёсць кнігі, якія я так і не прачытала. Але мне проста хацелася, каб на палічцы была літаратура на роднай мове.

- Што было пасля школы? Ты працягнула навучанне па-беларуску?

– Так. Апошні год у школе быў вырашальным: куды далей? І ў выніку я абрала спецыяльнасць "дэкаратыўна-прыкладное мастацтва і рэстаўрацыя вырабаў" у Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў. Цэнтралізаванае тэставанне я здавала па беларускай.

Памятаю, як на занятках па адным з прадмета ў аднакурснік з Магілёву заўсёды прасiў выкладчыка: "А Вы не могли бы повторить по-русски?". Пры гэтым у яго атэстаце па беларускай мове стаіць добрая адзнака.

Я ўжо скончыла універсітэт, але да гэтага часу ўспамінаю пра свае годы навучання з вялiкай цеплынёй.

– Дзе ты зараз працуеш?

– Так склаўся лёс, што пасля атрымання дыплому мяне размеркавалі ў маленькі гарадок Любань Мінскай вобласці. Тут я працую выкладчыкам выяўленчага мастацтва ў школе дадатковай адукацыі. Нашыя дзецi вывучаюць накірункі традыцыйнага мастацтва: ткацтва, касцюм, бондарства, кераміку, саломапляценне, лазапляценне. Вядзецца выкладанне i па жывапісе, малюнку, кампазіцыi.

– Гэта рускамоўная школа?

– Рускамоўная. Але наш дырэктар падтрымлівае выкладанне па-беларуску. Некаторыя дзеці просяць мяне весці заняткі на мове, а іншыя катэгарычна супраць яе. А наогул тут усе размаўляюць на трасянцы. Дарэчы, у нас нiдзе няма чыстай рускай мовы. Калі я заходжу ў мясцовую краму і пытаюся аб чым-небудзь па-беларуску, то ніхто не здзіўляецца: у Любані да беларускай мовы ставяцца прасцей, чым у Мiнску. Але ж нават i тут, калі запытаць у краме "асадку", то пачнуць перапытваць. Шчыра кажучы, я не люблю ні спрачацца, ні доўга тлумачыць, што азначае тое цiiншае слова. Мне заўсёды прасцей паўтарыць гэта па-руску.

На днях я размаўляла з адной дзяўчынкай, якая распавяла, што лічыць сябе рускай, што заўжды хварэе за Расію на спартыўных мерапрыемствах. Яна сказала, што нават калi да яе звяртаюцца па-беларуску, яна заўсёды адказвае па-руску, таму што ёй не падабаецца мова. Кроіць сэрца, калі чуеш такія словы. Я лiчу, што ў такiх выпадках шмат залежыць ад выхавання, ад сям’і.

– Ты заўсёды цярплівая да такога неразумення людзей вакол?

– Часам мяне трохi раздражняе і нават злуе, калі чалавек не ведае зусім простых рэчаў. Зараз жа ёсць кнігі, інтэрнэт, моўныя курсы… Вучыся – было б толькi жаданне!

Вось, дарэчы, часам я бачу такія заданні на пераклад у забаўляльных перадачах на нашым тэлебачаннi: удзельніку прапаноўваюць перакласці на беларускую мову слова "сковорода", а ён не ведае. Мне здаецца, што нават сама пастанова такога пытання – гэта зневажальна для нашай роднай мовы!

– З якімі грамадскімі стэрэатыпамі ў адносінах да сябе ты сутыкалася?

– Яшчэ 8-10 гадоў таму ўсіх беларускамоўных прылічвалі да апазіцыі. А апазіцыю ў нас чамусьцi вучаць не любіць, таму і стаўленне ў большасці людзей было адпаведным.

Адным людзям падабаецца чуць беларускую мову, а іншыя, пачуўшы, як я размаўляю, могуць павярнуцца і глядзець на мяне так, быццам убачылі прывід. Гэта вельмі непрыемна.

Часта можна пачуць пытанне: "Почему Вы на белорусском разговариваете?". Я звычайна адказваю нешта накшталт: "Таму, што я жыву ў Беларусі". А некалькi разоў касіркi пыталiся мяне: "А Вы что, из Украины к нам приехали?".

– Колькасць школ і класаў з беларускай мовай навучання штогод скарачаецца. Як ты да гэтага ставішся?

– Вельмi дрэнна. Так не павiнна быць. Нават i ў маёй 26-ай зараз большасць бацькоў прагаласавала за тое, каб дзеці навучаліся па-руску, і цяпер няма таго, што было раней: нават калi захочаш навучацца па-беларуску – не атрымаецца. Але і дырэктара можна зразумець: мастацтва зараз стала непапулярным. Прагматычныя бацькі аддаюць сваiх дзетак у простыя гурткі, а вось таго, каб дзеці прафесійна займаліся маляваннем, не хочуць. Таму хутчэй за ўсё навучэнцы пойдуць у мастацкую рускамоўную школу, а вось беларускамоўную палічаць занадта цяжкай (хаця асабiста я розніцы для дзетак не бачу). І ў Любані раней з трох школ адна цалкам была беларускамоўнай, а зараз – толькі асобныя класы ў ёй. Наогул, навучанне па-беларуску лічаць незвычайным i цяжкiм толькі тыя, хто яго не спрабаваў. Адзінай цяжкасцю ў гэтым плане заўсёды было тое, што падручнікі нам, беларускамоўным вучням, выдавалі пазней (бо спачатку яны друкаваліся на рускай мове).

– Сярод тваіх сяброў шмат беларускамоўных?

– Калі казаць пра маё кола зносін, то ў мяне не так шмат беларускамоўных сяброў, як хацелася б. Але ёсць некалькі дзяўчат, гаворачы з якімі можна трапіць быццам у іншы свет!

– Твой малады чалавек таксама павінен быць беларускамоўным?

– Пажадана. Але гэта не прынцыпова. Не так даўно я хадзіла на "Хуткія спатканні", дзе збіраліся выключна беларускамоўныя хлопцы і дзяўчаты. Сутнасць мерапрыемства такая: хлопцы перасаджваюцца ад адной дзяўчыны да іншай і за мінімальны час імкнуцца распавесці пра сябе і пагутарыць аб чым-небудзь. Пры ўзаемнай сімпатыі сустрэчы могуць працягнуцца і далей. Я пайшла туды, бо i раней ведала пра такі фармат мерапрыемстваў, але неяк не асмельвалася ў iх паўдзельнічаць. А тут убачыла аб’яўку (як раз у мяне былі вакацыі), ды і падумалася, што там я змагу сустрэць шмат цікавых людзей.

I сапраўды, на гэтай сустрэчы не было чалавека, які б мне быў катэгарычна не даспадобы. Усе чым-небудзь цікавяцца акрамя асноўнай прафесіі – музыкай ці падарожжамі, глядзяць кіно ці ўдзельнічаюць у грамадскім жыцці. Было проста прыемна пагутарыць, вырвацца з паўсядзённага рытму жыцця.

Мне хочацца разумнага хлопца, творчага, з добрым пачуццём гумару – хіба гэта не складальнікі сапраўднага, сумленнага і сучаснага беларуса? Які можа быць беларус без пачуцця гумару? З жыццём у нашай краіне трэба ўмець пасмяяцца з сябе, не браць шмат чаго блізка да сэрца.

– Што б ты хацела сказаць нашым рускамоўным чытачам?

– На якой мове размаўляць – гэта асабісты выбар кожнага чалавека. Але давайце не забывацца пра тое, што мы з вамі – беларусы. І жывем мы не дзе-небудзь, а ў Беларусі. Нам трэба памятаць, што адказнасць за захаванне роднай мовы ляжыць не толькі на дзяржаве, але і на кожным яе грамадзяніне.

А як вы ставіцеся да беларускай мовы? Вы ці вашыя дзеці размаўляюць на ёй? Раскажыце пра гэта ў каментарах

Нужные услуги в нужный момент
-50%
-10%
-10%
-70%
-25%
-60%
-99%
20170626